Zwyczajnie i szaro?: Zejście do wraku

sobota, 17 stycznia 2026

Zejście do wraku - Adrienne Rich

Adrienne Rich

Zejście do wraku

Diving into the Wreck

Przeł. Jerzy Jarniewicz

Wydawnictwo Ossolineum

ISBN 978-83-66267-94-7

Seria Wygłosy ma wszystko, żeby zostać zapamiętaną na długie lata: świetny dobór autorek i autorów, nieoczywistych, a jednocześnie mających wiele do zaoferowania; przedstawienie tomów poetyckich w pełnym brzmieniu, nie w formie zbiorów wierszy z całego dorobku; jakość przekładów prawdopodobnie najwyższa z możliwych; sposób wydania, z niezwykłą dbałością - od papieru, przez szatę graficzną, po najdrobniejsze detale. Sięgnąłem ostatnio po książkę Adrienne Rich Zejście do wraku.

Amerykańska poetka w Polsce nie jest bardzo znana, choć należy do ważniejszych twórczyń w USA II połowy XX wieku. Tom Zejście do wraku został uznany za jeden z ważniejszych w karierze Rich z uwagi na klarowanie się jej stylu poetyckiego z jednoczesnym wyśrodkowaniem emocjonalności i budowy wiersza. Jak pisze w posłowiu Marta Koronkiewicz: “Książka ma ambiwalentny i w tej ambiwalencji paradoksalny ton: równocześnie gniewny i powściągliwy, melancholijny i pełen nadziei”. Autorka pozwala sobie na krytykę społeczną, a jednocześnie ma w sobie wiele empatii dla bohaterek swoich wierszy.

W tytułowym utworze na pierwszy plan wysuwa się poszukiwanie swoistej prawdy - zapomnianego wraku na dnie - w formie niezmienionej, nieprzekształconej przez innych. Wiersz ten można potraktować jako klucz do odczytania całego tomu; odnalezienie siebie samej w świecie pełnym samotności i przemocy wydaje się trudne, a poetka nie szuka prostych rozwiązań. Wręcz przeciwnie, komplikuje sprawę poszukując w różnych kierunkach.

Książka Adrienne Rich okazała się dla mnie dużym wyzwaniem pod względem interpretacji - niektóre wiersze łączą się ze sobą w sposób nieoczywisty. Na pewno będę wracał do tych utworów, przełożonych wspaniale przez Jerzego Jarniewicza, dzięki któremu Rich w polszczyźnie brzmi dostojnie i bogato.