Zwyczajnie i szaro?: Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów

piątek, 16 stycznia 2026

Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów - Anna Kamińska

Anna Kamińska

Nie dopytuj się

Historie z Bieszczadów

O kobietach, lesie i wężu w dolinie Sanu

Wydawnictwo Literackie

ISBN 978-83-08-08692-6

Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów to reporterska opowieść o miejscu owianym mitami, legendami i zbiorową wyobraźnią. Anna Kamińska, znana z wnikliwych biografii i reportaży, podejmuje próbę dotarcia do istoty Bieszczadów – nie jako przestrzeni naznaczonej historią, traumą i ludzkimi wyborami.

Autorka oddaje głos mieszkańcom regionu – tym, którzy zostali, przyjechali, uciekli lub osiedli „na zawsze”. Są to historie często niedopowiedziane, pełne przemilczeń, urwanych zdań i sugestii. Tytułowe „nie dopytuj się” staje się kluczem interpretacyjnym książki – wskazuje granicę między ciekawością a szacunkiem wobec cudzych doświadczeń. W Bieszczadach pamięć bywa bolesna, a przeszłość nie zawsze nadaje się do pełnego opowiedzenia.

Kobiety w reportażu Kamińskiej stają się strażniczkami historii, domowego porządku oraz niewypowiedzianych traum. Kobiece bohaterki funkcjonują często na drugim planie wielkich wydarzeń historycznych, jednak to właśnie one przechowują ich konsekwencje. To w ich opowieściach powraca motyw trwania, konsekwentnego, cichego istnienia. Bieszczady jawią się nie jako przestrzeń wolności, ale jako miejsce wymagające siły psychicznej i emocjonalnej odporności, które kobiety realizują poprzez codzienne rytuały i troskę o pamięć.

Kamińska unika sensacyjności. Jej styl jest oszczędny, uważny i empatyczny. Nie narzuca ocen, nie próbuje porządkować świata bohaterów według prostych kategorii dobra i zła. Zamiast tego proponuje powolne zanurzenie się w opowieściach, które układają się w wielogłosowy portret regionu – miejsca powojennych wysiedleń, pustki, ale też nowego początku.

Istotnym walorem książki jest jej demitologizujący charakter. Bieszczady nie jawią się tu jako kraina wolności i absolutnej ciszy, lecz jako przestrzeń trudna, wymagająca i pełna napięć. Autorka pokazuje, że „ucieczka w Bieszczady” nie rozwiązuje problemów często je tylko wyostrza. Jednocześnie reportaż nie odbiera temu miejscu tajemnicy; przeciwnie, podkreśla, że to właśnie niedopowiedzenia i milczenie stanowią jego tożsamość. Milczenie nie oznacza braku głosu, lecz formę ochrony siebie i bliskich oraz historii, które zbyt łatwo mogłyby zostać uproszczone.

Bieszczady w ujęciu Kamińskiej jawią się jako przestrzeń naznaczona historią wysiedleń, powojennej przemocy i wykorzenienia. Reportaż ukazuje, że krajobraz, choć piękny i dziki, jest jednocześnie nośnikiem pamięci zbiorowej. Góry, opuszczone wsie, samotne domy – stają się niemymi świadkami wydarzeń, które wciąż oddziałują na współczesnych mieszkańców regionu. Autorka podkreśla, że przeszłość nie została tu zamknięta, lecz nadal funkcjonuje w codziennych gestach, lękach i relacjach międzyludzkich.

Nie dopytuj się to książka wymagająca skupienia i wrażliwości, ale odwdzięczająca się autentycznością. To reportaż o ludziach, pamięci i granicach poznania – zarówno cudzych historii, jak i samego siebie. Historia z Bieszczadów to reportaż, który wymaga od czytelnika cierpliwości. Nie oferuje prostych odpowiedzi ani zamkniętych historii. Zamiast tego proponuje spotkanie z ludźmi i miejscem, gdzie pamięć, milczenie i krajobraz splatają się w trudną, ale ważną opowieść. Książka Kamińskiej ukazuje, że czasem największą prawdę niesie nie to, co zostało powiedziane, lecz to, co świadomie pozostaje niewypowiedziane.

monweg

Dziękuję